Η αγανάκτηση αποτελεί μορφή συναισθήματος, που αντιστοιχεί στην αντίληψη της αδικίας, όταν αυτή συνδυάζεται με τον περιορισμό της δυνατότητας που έχει κάποιος να την αποτρέψει. Οταν κάποιος δεν την θεωρεί πιθανό ενδεχόμενο και δεν την περιμένει.

Η αγανάκτηση είναι μεγαλύτερη και εκδηλώνεται εντονότερα σε εκείνον που υφίσταται την αδικία. Πολύ περισσότερο, όταν πλήττονται δικαιώματα και κατακτήσεις του, διαμορφώνοντας πρόσθετες, μη αναμενόμενες δυσκολίες στη ζωή του. Οταν τον εξαναγκάζει να αυξήσει υπέρμετρα τις προσπάθειές του προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες του, που συνεχώς αυξάνονται, σε κλίμα αβεβαιότητας για την αποτελεσματικότητά τους και ανασφάλειας για το μέλλον.
Στην κοινωνία μας, οι αδικίες που κυριαρχούν δεν είναι αποτέλεσμα της παραβίασης των κανόνων της ηθικής από κάποιους κακούς συνανθρώπους μας. Δεν είναι αποτέλεσμα λαθεμένων χειρισμών, σχεδιασμών και αποφάσεων της εκάστοτε εξουσίας. Δεν εμφανίζονται στην τύχη, γιατί αυτή είναι η μοίρα μας...
Οι αδικίες προκύπτουν σαν αποτέλεσμα της ταξικής κυριαρχίας και εκμετάλλευσης σε κάθε πλευρά της ζωής μας. Είναι η συνέπεια της επικράτησης του δίκαιου του ισχυρότερου. Του κεφαλαιοκράτη, που κατέχει τα μέσα παραγωγής και συνδέεται στενά με κάθε μορφής εξουσία, που υπερασπίζεται τα συμφέροντά του.
Οφείλουμε, σε αυτή τη λογική,
να κατανοήσουμε τον κοινωνικό χαρακτήρα της αδικίας και, φυσικά, τις πολιτικές της προεκτάσεις.
Για τον κοινωνικοποιημένο άνθρωπο, στο σύστημα που ζούμε, προσωπικά - ατομικά αλλά και κοινωνικά προβλήματα καθορίζονται, βασικά, από τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, την έκταση, την ένταση και το βάθος της εκμετάλλευσης.
Το μικρότερο ατομικό μας πρόβλημα, στο εργασιακό περιβάλλον, στη γειτονιά, ακόμα και η ψυχική μας διάθεση, σχετίζονται με τις συνθήκες ζωής, δηλαδή τη φτώχεια, την ανέχεια, την ανεργία που μας εξαναγκάζουν.
Σε αυτή τη βάση, πρέπει να αντιλαμβανόμαστε πως η αδικία δεν είναι μόνο προσωπική μας υπόθεση, αλλά αφορά και το συνάδελφο και το γείτονα. Αφορά ολόκληρη την τάξη μας, το λαό.
Δεν πρέπει η κοινωνική αδικία να μας εκπλήσσει, να μας ξαφνιάζει. Οφείλουμε να τη θεωρούμε φυσικό και αναμενόμενο συστατικό στοιχείο του εκμεταλλευτικού μας συστήματος. Κατ' επέκταση, όμως, οφείλουμε να θεωρούμε σαν φυσικό μας καθήκον την αντίσταση και την πάλη ενάντια σε κάθε φαινόμενο κοινωνικής αδικίας.
Σε αυτή την πορεία, και κάπως έτσι αρχίζει να διαμορφώνεται η ταξική συνείδηση, που ολοκληρώνεται μέσα από την καθημερινή πάλη για όσα δικαιούμαστε και μας ανήκουν. Για μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, προσανατολισμένη στην ικανοποίηση των αναγκών των εργαζομένων και την πρόοδο.
Φυσικό, πρέπει να θεωρείται και το συναίσθημα της αγανάκτησης που προκαλεί η κοινωνική αδικία.
Από τον ίδιο του τον χαρακτήρα μπορεί να γίνει αφετηρία διαδοχικών σκέψεων και προβληματισμού. Μπορεί να συμβάλλει ώστε αυτές οι σκέψεις να συνδυαστούν με τη θέληση να γίνουν πράξη. Να συμβάλλει στην ανάπτυξη αντιστάσεων και διεκδικήσεων. Στην κατανόηση της ανάγκης να υπάρξει αποτέλεσμα, που προϋποθέτει - απαραίτητα - κοινή δράση, συλλογική προσπάθεια και συγκεκριμένο σχέδιο.
Με άλλα λόγια, η αγανάκτηση μπορεί να γίνει αφορμή εξελίξεων στη συνείδηση των εργαζομένων, ικανών να τους οδηγήσουν στις γραμμές του εργατικού κινήματος. Στην οργανωμένη ταξική πάλη.
Μπορεί, συνδυασμένη με τη συσσωρευμένη εμπειρία, να δρομολογήσει προβληματισμούς ικανούς να διαμορφώσουν διαθέσεις αναζήτησης μονιμότερων αλλαγών, με τις οποίες θα πάψει το πιο δημιουργικό - παραγωγικό στοιχείο της κοινωνίας, ο εργαζόμενος άνθρωπος, να υφίσταται την αδικία. Θα πάψει να βρίσκεται μόνιμα μπροστά στην υποχρέωση και ταυτόχρονα την ανάγκη να αμύνεται και να βιώνει την κοινωνική αδικία.
Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να κατανοηθεί, πως, η εξέλιξη των προβληματισμών, της σκέψης και της συνείδησης, όπως τους περιγράφουμε, δεν είναι μονόδρομος. Δεν είναι υποχρεωτική, ούτε και σίγουρη, αφού παρεμβαίνουν πολλοί και σημαντικοί παράγοντες στη διαμόρφωσή τους.
Καθοριστικά παρεμβαίνει ο ταξικός αντίπαλος, που επιδιώκει να αποτρέψει αυτή την εξέλιξη ή να την παραμορφώσει σύμφωνα με τα συμφέροντά του, αξιοποιώντας κάθε δυνατότητα που του δίνουν η δομή και οι λειτουργίες του συστήματος, τα φιλικά τους κόμματα, τα ΜΜΕ και οι λαθεμένες αντιλήψεις, που τόσα χρόνια, με περισσή επιμέλεια και συστηματικά καλλιεργούσαν και καλλιεργούν στο λαό.
Ολοι αυτοί υπερασπίζονται το σύστημα και εξυπηρετούν τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης. Παρά